นโยบายและแนวทางการดำเนินการจัดการศึกษา
เพื่อพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม นักเรียนนักศึกษาในสถานศึกษา
ของกระทรวงศึกษาธิการ

 

             
นโยบาย
             เพื่อให้เป็นไปตามบทบัญญัติในรับธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ มาตรา ๗๓ ที่บัญญัติไว้ว่า "รัฐต้องให้ความอุปถัมภ์และคุ้มครองพระพุทธศาสนาและศาสนาอื่นๆ ส่งเสริมความเข้าใจอันดีและความสมานฉันท์ระหว่างศาสนิกชนของทุกศาสนา รวมทั้งสนับสนุนการนำหลักธรรมของศาสนาใช้เพื่อเสริมสร้างคุณธรรมและพัฒนาคุณภาพชีวิต" และมาตรา ๘๑ ที่บัญญัติว่า "รัฐต้องจัดการศึกษาอบรม และสนับสนุนให้เอกชนจัดการศึกษาอบรมให้เกิดความรู้คู่คุณธรรม…" ตลอดจนพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ ที่กำหนดจุดมุ่งหมายของการจัดการศึกษาไว้ว่า "การจัดการศึกษาต้องเป็นไปเพื่อพัฒนาคนไทย ให้เป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ สติปัญญา ความรู้และคุณธรรม มีจริยธรรมและวัฒนธรรมในการดำรงชีวิต สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นได้อย่างมีความสุข" (มาตรา ๖) และแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๘ (พ.ศ.๒๕๔๐ - ๒๕๔๔) ที่มุ่งเน้นการพัฒนาคนเป็นหลักสำคัญ กระทรวงศึกษาธิการจึงได้กำหนดนโยบายเพื่อให้สถานศึกษาในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการทุกแห่งนำไปปฏิบัติเพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียน นักศึกษา ในสถานศึกษา ตามหลักศาสนาที่นับถือ ดังนี้
             ๑.ให้สถานศึกษาจัดกิจกรรมให้นักเรียน นักศึกษาในสังกัดสวดมนต์ไหว้พระและหรือปฏิบัติกิจกรรมทางศาสนาที่นับถือ ในวันสุดสัปดาห์ ตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ ว่าด้วยการสวดมนต์ไหว้พระของนักเรียน พ.ศ.๒๕๐๓ ลงวันที่ ๒๙ เมษายน ๒๕๐๓ อย่างจริงจัง และต่อเนื่อง ตลอดปีการศึกษา
             ๒.ให้สถานศึกษาสนับสนุนและดำเนินการให้บุคลากรทางศาสนาได้เข้าไปสอน และอบรมนักเรียน นักศึกษา ในสถานศึกษา อย่างจริงจัง โดนประสานการดำเนินการกับหน่วยงาน องค์กรเกี่ยวข้องรวมทั้งให้มีการพัฒนา ยกย่องเชิดชูเกียรติครูและบุคลากรทางการศึกษา นักเรียน นักศึกษา อย่างต่อเนื่อง
             ๓.สนับสนุนให้นักเรียน นักศึกษาในสังกัด ศึกษาและเข้าสอบธรรมศึกษา โดยจัดให้มีการเรียนการสอนธรรมศึกษาในสถานศึกษาหรือที่สมควร ทั้งนี้โดยไม่กระทบต่อการเรียนการสอนตามปกติ
             ๔.ให้สถานศึกษาร่วมกับหน่วยงาน องค์กร เอกชน จัดฝึกอบรมนักเรียน นักศึกษาทุกคนโดยการเข้าค่ายเพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม เวลา ๒ - ๓วัน ปีละ ๑ ครั้งเป็นอย่างน้อย
             ๕.ให้จัดโครงการหรือกิจกรรมเพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของนักเรียน นักศึกษาในรูปแบบที่หลากหลาย โดยให้ทุกส่วยในสถานศึกษาและชุมชนมีส่วนร่วมในการดำเนินการ
             ๖.ระดมสรรพกำลังในการสนับสนุน เผยแพร่และประชาสัมพันธ์กิจกรรมการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมในรูปแบบต่างๆ
ทั้งนี้ ให้ผู้บริหารสถานศึกษาทุกระดับสนับสนุนและส่งเสริมการดำเนินการตามนโยบายดังกล่าวอย่างจริงจังและต่อเนื่อง

แนวการดำเนินการ
             ๑.จัดให้นักเรียน นักศึกษาทุกคนในสถานศึกษาได้ปฏิบัติกิจกรรมสวดมนต์ไหว้พระและหรือการปฏิบัติกิจกรรมทาวศาสนาที่นับถือ รวมทั้งได้รับการอบรมเพื่อปลูกฝังคุณธรรมจริยธรรมจากบุคลากรทางศาสนาหรือผู้ทรงคุณวุฒิ อาทิตย์ละ ๑ ครั้ง เป็นอย่างน้อย โดยให้สถานศึกษาพิจารณาดำเนินการจัดอย่างเหมาะสม ต่อเนื่องตลอดปีการศึกษา
กิจกรรมที่ควรจัดเพิ่มเติมจาการสวดมนต์ไหว้พระหรือการปฏิบัติกิจกรรมทางศาสนาที่นับถือตามปกติ เช่น
             - การสวดมนต์ทำนองสรภัญญะ
             - การสาธิต/ประกวดมารยาทไทย บรรยายธรรม
             - การปฏิบัติศาสนพิธีแต่ละประเภท
             - การเล่านิทานธรรมะโดยนักเรียน นักศึกษา
             ๒.อาราธนา/เชิญบุคลากรทางศาสนา เช่น พระสงฆ์ ผู้สอนศาสนาอื่นๆ ได้เข้าไปสอนวิชาพระพุทธศาสนา ธรรมศึกษา และวิชาการทางศาสนาที่เกี่ยวข้อง โดยประสานกับผู้นำทางศาสนาในท้องถิ่น หน่วยงาน องค์กร เอกชนที่เกี่ยวข้อง ร่วมดำเนินการ โดยสถานศึกษาอำนวยความสะดวกในด้านต่างๆ เช่น พาหนะ - ส่ง (ถ้ามี) อุปกรณ์การเรียนการสอน ฯลฯ
             ๓.สนับสนุนและพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาให้ได้รับการพัฒนาทุกด้านโดยการศึกษาอบรม สัมมนา ศึกษาต่อ ดูงาน ฯลฯ รวมทั้งการยกย่องเชิดชูเกียรติครูต้นแบบด้านการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม เพื่อให้การปฏิบัติงานด้านนี้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
             ๔.สนับสนุนและประสานให้พระสงฆ์เข้าไปสอนธรรมศึกษาในสถานศึกษาหรือในสถานที่ที่เหมาะสม พร้อมทั้งส่งนักเรียนเข้าสอบในระบบการศึกษาธรรมศึกษา โดยให้หน่วยงานระดับกรมประสานเพื่อให้มีการเทียบโอนผลการเรียนและการนำผลการเรียนไปประกอบการพิจารณารับเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา
             ๕.ร่วมกับคณะสงฆ์ บุคลากรทางศาสนา หน่วยงานและองค์กรเอกชนจัดและสนับสนุนการจัดการฝึกอบรมเพื่อพัฒนาคุณธรรมจริยธรร โดยการเข้าค่ายพุทธบุตร ๒ - ๓ วัน ส่วนกิจกรรมที่เป็นเนื้อหาการฝึกอบรมให้เน้นกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการนำหลักธรรมทางศาสนาไปใช้ เช่น การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ ความกตัญญูกตเวที อิทธิบาท เป็นต้น
             ๖.จัดกิจกรรมทั้งในและนอกสถานศึกษาเพื่อการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมในรูปแบบหลากหลาย เช่น
             - การใช้เพลงหรือบทอาขยานที่เกี่ยวกับคุณธรรมจริยธรรม เป็นเครื่องมือในการให้เกิดการซึมซับค่านิยมทางคุณธรรมจริยธรรม แก่นักเรียน นักศึกษา โดยเลือกใช้เวลาที่เหมาะสม ทั้งนี้ อาจให้กิจกรรมที่เกี่ยวข้อง เช่น การประกวดแต่งเพลงและร้องเพลงสร้างสรรค์ การประกวดแต่กลอน บทอาขยาน ฯลฯ ด้วยก็ได้
             - การส่งเสริมให้ครู นักเรียน นักศึกษา จัดตั้งชมรมเกี่ยวกับศาสนาและคุณธรรมจริยธรรม เช่น ชมรมพุทธศาสน์ ชมรมผู้บำเพ็ญประโยชน์ ชมรมอาสาบรรเทาทุกข์ ฯลฯ โดยให้ ครู นักเรียน นักศึกษา ร่วมกันจัดทำโครงงานของชมรม และถือว่าการดำเนินการดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมการเรียนการสอนตามปกติ
             - การจัดสภาพแวดล้อมในสถานศึกษา ให้มีบรรยากาศเหมาะสมแก่การปลูกฝังและเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรม เช่น นิทรรศการและแผ่นป้ายคติธรรม สวนธรรมะ บอร์ด กิจกรรมทางศาสนา ฯลฯ
             - กิจกรรมการปลูกฝัง กระแสและค่านิยมที่ดีทางคุณธรรมจริยธรรม เช่น ยกย่องเชิดชูเกียรติครูและบุคลากรทางการศึกษา ศาสนา และนักเรียน นักศึกษา ให้เป็นต้นแบบ ทางคุณธรรมจริยธรรม การมอบสัญลักษณ์ที่บ่งบอกถึงการยกย่องด้นคุณธรรมจริยธรรมแก่หน่วยงาน สถานศึกษา องค์กร และบุคลากรประเภทต่างๆ
             - การรวบรวมแนวปฏิบัติทีดีและถูกต้องตามหลักจริยธรรมเผยแพร่
             - กิจกรรมการศึกษาความรู้ทางศาสนาและคุณธรรมจริยธรรมด้วยตนเอง เช่น ชุดการเรียนการสอน บทเรียนสำเร็จรูป โปรแกรมคอมพิวเตอร์ ฯลฯ
             - ผลิตสื่อ อุปกรณ์การศึกษา โดยนำตัวแบบที่มีความรู้ความสามารถเป็นผู้นำเสนอข้อมูล
             ฯลฯ
             ทั้งนี้ การจัดกิจกรรมทุกชนิด ให้ตั้งอยู่บนพื้นฐานแนวคิด วิธีการ การดำเนินการ ฯลฯ ที่สอดคล้องกับแนวการปฏิรูปการศึกษา ของกระทรวงศึกษาธิการ ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติพุทธศักราช ๒๕๔๒
             ๗.เชิญชวนและประสานงานกับหน่วยงานในระดับสูงและระดับท้องถิ่น องค์กรศาสนา องค์กรเอกชน ฯลฯ เพื่อสนับสนุนกิจกรรมรวมทั้งประชาสัมพันธ์กิจกรรมพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมของสถานศึกษาในรูปแบบต่างๆ อย่างต่อเนื่อง

 

****************************